Kalendarz – co o nim wiemy?

Wszyscy wiemy czym jest kalendarz i do czego służy. Co jednak wiemy poza faktem, iż jest on rachubą czasu przyjętą w danej społeczności? Gdzie i kiedy powstał pierwszy? Skąd wzięło się słowo „kalendarz”?

Otóż pochodzenie słowa „kalendarz” nie jest do końca jasne. Jedne źródła mówią, że wywodzi się od rzymskiego słowa „Kalenda”, co w kalendarzu Rzymian oznaczało pierwszy dzień każdego miesiąca. Inne zaś przekonują, że pochodzi od łacińskiego słowa „callendarium”.

 

Najbardziej rozpowszechnionym kalendarzem na świecie jest kalendarz gregoriański, który został wprowadzony w 1582. roku przez papieża Grzegorza XIII. Kalendarz gregoriański jest kalendarzem słonecznym. Pozostałe typy to kalendarze księżycowe i księżycowo-słoneczne. Te ostatnie, jak wskazuje nazwa, są kombinacją pierwszych dwóch. Rok kalendarzowy trwa według nich 365 dni, ale długość miesiąca równa jest długości miesiąca księżycowego (29 lub 30 dni).

Kalendarze dzieli się także według sposobu określania początku rachuby czasu/ery.

  • linearne – lata liczy się ciągle od pewnego dawnego wydarzenia. Kalendarz gregoriański jest kalendarzem linearnym, bowiem liczy się od narodzenia Chrystusa. Podobnie wygląda to z niedawnymi wydarzeniami historycznymi, takimi jak wstąpienie na tron ostatniego władcy. W ten sposób działa m.in. kalendarz japoński.
  • cykliczne – lata liczy się w powtarzających się cyklach, np. 60-letnich, 70-letnich itp. Tak działał kalendarz Majów i tak działa kalendarz chiński, który używany jest od II w. p.n.e.

W Polsce używa się kalendarza gregoriańskiego, co jest charakterystyczne dla krajów „kościoła zachodniego”, gdzie wyznaje się w większości rzymskokatolicyzm, czy protestantyzm. W odległej przeszłości używano jednak kalendarza juliańskiego. M.in. w Polsce obowiązywał do 1582. roku, w Rosji do 1918., a w Grecji aż do 1923. roku. Kalendarz juliański został oficjalnie zastąpiony przez kalendarz gregoriański w 1582. roku, jednak do dzisiaj posługują się nim niektóre kościoły.

X